20 dec 2018

Vrijstelling van sociale bijdragen aanvragen: nieuwe regeling vanaf 2019

  • Op welke basis zal je vrijstelling kunnen aanvragen?
  • Hoe verloopt de nieuwe procedure van een aanvraag vrijstelling?
  • Wat met de rechten in het sociaal statuut?

Zelfstandigen die hun sociale bijdragen niet kunnen betalen, kunnen een vrijstelling aanvragen bij de commissie vrijstelling. Vanaf 2019 verandert deze regeling. Het RSVZ (Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen van de Zelfstandigen) wordt dan bevoegd. De voorwaarden om een aanvraag tot vrijstelling bijdragen in te dienen wijzigt en ook zal je vanaf 2019 beroep aantekenen tegen een beslissing.

Op welke basis zal je vrijstelling kunnen aanvragen?

Vroeger moest een zelfstandige ‘behoefte of toestand die de staat van behoefte benadert’ kunnen aantonen. Dit wordt vervangen door ‘tijdelijke financiële of economische moeilijkheden’. Zo komen ook zelfstandigen in aanmerking die het tijdelijk moeilijk hebben, bijvoorbeeld door een crisis in de sector, zonder dat ze daarom behoeftig moeten zijn. Het tijdelijk karakter van de problemen is echter ook een cruciaal element. Het is niet de bedoeling dat zelfstandigen het nieuwe systeem gebruiken om jarenlang vrijstelling van bijdragen aan te vragen en te verkrijgen.

Een zelfstandige die vrijstelling aanvraagt zal verschillende elementen moeten bewijzen: de moeilijke financieel-economische situatie, het tijdelijk karakter ervan en de onmogelijkheid om te betalen.

In een aantal gevallen is er een vermoeden van een tijdelijke moeilijke financiële of economische situatie: leefloon, inkomensgarantie voor ouderen, slachtoffer van een natuurramp, brand, vernieling van de zaak of allergie, … Hier moet de zelfstandige dus niet bewijzen dat ze zich in een financieel moeilijke situatie bevinden.

Hoe verloopt de nieuwe procedure van een aanvraag vrijstelling?

Er is alleen sprake van een geldige aanvraag wanneer de aanvrager een volledig ingevuld en ondertekend (nieuw) aanvraagformulier indient:

  • via de portaalsite van de FOD Sociale zekerheid (www.socialsecurity.be
  • via Incozina

Het sociaal verzekeringsfonds maakt de aanvraag over aan het RSVZ. Het RSVZ onderzoekt de aanvraag en maakt een gemotiveerd voorstel van beslissing op. In het nieuwe systeem is er ook een mogelijkheid tot beroep:

  • Gaat de zelfstandige niet akkoord dan heeft hij 12 werkdagen om een verzoek in te dienen om zijn aanvraag mondeling toe te lichten. Hij zal gehoord worden binnen de maand volgend op zijn verzoek. Het RSVZ neemt na de zelfstandige gehoord te hebben een gemotiveerde definitieve beslissing. Hij ontvangt deze gemotiveerde beslissing met een aangetekende zending.
  • Voor de zelfstandige die geen verzoek om gehoord te worden heeft ingediend, krijgt het voorstel van beslissing een definitief karakter bij het verstrijken van de termijn van 12 werkdagen na de kennisgeving van het voorstel van beslissing.

Opgelet: wie een vrijstelling aanvraagt, moet voorafgaandelijk een vermindering van zijn voorlopige bijdragen aanvragen, als hij daarvoor in aanmerking komt. Wanneer de zelfstandige aan de voorwaarden voor vermindering van bijdragen voldoet en niet de nodige stappen heeft ondernomen dan kan het RSVZ beslissen om de aanvraag tot vrijstelling niet in overweging te nemen.

Wat met de rechten in het sociaal statuut?

Een zelfstandige die vrijstelling van bijdragen krijgt behoudt al zijn rechten in het sociaal statuut van de zelfstandige, met uitzondering van het pensioen. Vrijgestelde kwartalen tellen niet mee in de pensioenloopbaan. De zelfstandige kan vrijgestelde bijdragen wel nog later  betalen zolang dit gebeurt binnen een termijn van 5 jaar. De zelfstandige die zijn voorlopige bijdragen betaald heeft en alleen vrijstelling van de regularisatiebijdragen krijgt, behoudt wel zijn pensioenrechten.